Esnatzea aukeratu zuen printzea

Buda, Esnatua, izan baino lehen, Siddharta Gautama izan zen: pribilegioen artean jaiotako printzea, min orotik babestua, eta, hala ere, inork ihes egin ezin dion hari aurrez aurre begiratzera deitua.

Haren aita Suddhodana izan zen, Kapilavastuko shakya herriaren agintaria, Himalaiaren hegaletatik gertu. Tradizioak errege deitzen dio; historikoki, badirudi shakyak kontseilu batek gobernatutako komunitate aristokratikoa izan zirela, eta Suddhodana haren funtsezko irudietako bat izango zen. Haren ama Maya erregina izan zen, Mahamaya ere deitua.

Tradizioak kontatzen du Mayak, sortu baino lehen, amets paregabea izan zuela. Lau izaki zerutiarrek Himalaiara eraman zuten, eta, haren aurrean, sei letaginetako elefante zuri bat agertu zen, garbitasunaren eta handitasunaren sinbolo. Animaliak bere ohea inguratu zuen begirunez eta eskuineko saihetsetik sartu zitzaion. Esnatzean, Mayak sentitu zuen amets hura ez zela edonolako ametsa.

Suddhodanak jakintsuak eta brahmanak deitu zituen hura interpretatzeko. Haurrarentzat patu bikoitza iragarri zuten: jauregiko bizitzan geratzen bazen, munduko errege handia izango zen, herriak batzeko gai zen agintari zuzena; baina munduaren sufrimendua ikusten bazuen eta bere aberastasunei uko egiten bazien, Buda bihurtuko zen, erabat esnatutako norbait, besteei askapenerako bidea erakutsiko ziena.

Siddharta jaio zenean, Lumbiniko lorategian, kontakizunek diote Asita jakintsuak izaki apartaren markak ikusi zituela harengan. Jaioberriaren aurrean makurtu zen, baina gero negar egin zuen. Ez zuen haurrarengatik negar egiten, bere buruarengatik baizik: ulertu zuen printze hark mundua argituko zuela, baina bera jada zaharregia zela haren irakaspenak entzuteko.

Siddhartaren ama haren jaiotzaren ondoren hil zen laster, eta haurra Mahaprajapati Gotamik hazi zuen, Mayaren ahizpak eta Suddhodanaren bigarren emazteak. Aitak orduan erabaki zuen edertasunez, musikaz, lorategiz, aberastasunez eta erosotasunez inguratzea. Zahartzaroa, gaixotasuna, heriotza eta etsipena ezagutzea eragotzi nahi zion. Uste zuen, minetik babestea lortzen bazuen, Siddhartak tronua aukeratuko zuela.

Printzea jauregien, ikasketen, ariketa fisikoen eta gobernurako prestakuntzaren artean hazi zen. Yasodhararekin ezkondu zen, bere ahaide eta gaztaroko lagunarekin. Elkarrekin seme bat izan zuten, Rahula. Baina, ezer falta ez bazitzaion ere, Siddhartak barruan galdera isil bat hazten sentitzen hasi zen: norbait benetan zoriontsua izan daiteke jakinda maite duen guztia zahartu, gaixotu eta desagertu egiten dela?

Biografia tradizionalen arabera, Siddharta hainbat aldiz atera zen jauregitik Channaren lagunduta —Chandaka ere deitua—, bere gurdizaina eta konfiantzazko zerbitzaria. Channak gurdia gidatu zuen eta printzearen begirada betiko aldatu zuenaren lekuko izan zen.

Irteera batean agure bat ikusi zuen: gorputz makurtua, hauskorra, arnasak ozta-ozta eusten ziona. Beste batean, minak jandako gaixo bat ikusi zuen. Gero gorpu bat ikusi zuen, besteek betiko agurrerantz zeramatena. Eta ulertu zuen, inongo harresik gelditu ezin zuen argitasunez, ez boterea, ez gaztaroa, ez edertasuna, ez maitasuna ez zirela gai gizakiak zahartzarotik, gaixotasunetik eta heriotzatik erabat babesteko.

Baina laugarren irteera batean asketa bat ikusi zuen: aberastasunik gabeko gizona, lasaia, bere diziplina eta barne-bilaketa baino ezer gutxirekin zebilena. Orduan Siddhartak ulertu zuen agian beste bide bat bazegoela: ez mundutik ihes egitea, sufrimendua sustraitik gainditzeko gai den egiaren bilaketa baizik.

Gau hartan, jauregia lo zegoen. Yasodhara Rahula txikiaren ondoan atseden hartzen ari zen. Siddhartak isilik begiratu zien. Ez zihoan maite ez zituelako; bazihoan maitasunak, maite duen guztiaren hauskortasuna aurkitzen duenean, promesa ere bihur daitekeelako: guztientzako irteera bat aurkitzea.

Channaren laguntzaz eta bere Kanthaka zaldiaren gainean, jauregia utzi zuen. Titulua, bitxiak, segurtasuna eta besteek berarentzat aukeratutako patua atzean utzi zituen. Hogeita bederatzi urte zituen.

Ez zen atera ospearen bila. Erantzun baten bila atera zen.

Eta dena zuen printze hark ibiltari bihurtzea erabaki zuen, ulertu baitzuen munduak ez zuela beste errege bat behar: esnatzen irakatsiko zuen norbait behar zuen.