O príncipe que elixiu espertar

Antes de ser o Buda, o Esperto, foi Siddharta Gautama: un príncipe nado entre privilexios, protexido de toda dor e, con todo, chamado a mirar de fronte aquilo do que ninguén pode escapar.

Seu pai foi Suddhodana, gobernante do pobo dos shakya en Kapilavastu, preto das estribacións do Himalaia. A tradición chámao rei; historicamente, os shakya parecen ter sido unha comunidade aristocrática gobernada por un consello, do que Suddhodana sería unha figura principal. Súa nai foi a raíña Maya, tamén chamada Mahamaya.

Conta a tradición que, antes de concibir, Maya tivo un soño extraordinario. Catro seres celestiais levárona ao Himalaia e, diante dela, apareceu un elefante branco de seis cairos, símbolo de pureza e grandeza. O animal rodeou o seu leito con reverencia e entrou polo seu costado dereito. Ao espertar, Maya sentiu que aquel soño non era un soño calquera.

Suddhodana chamou sabios e brahmáns para interpretalo. Eles anunciaron un destino dobre para o neno: se permanecía na vida do palacio, sería un gran monarca universal, un gobernante xusto capaz de unir os pobos; pero se contemplaba o sufrimento do mundo e renunciaba ás súas riquezas, converteríase nun Buda, alguén plenamente esperto que amosaría aos demais o camiño da liberación.

Cando Siddharta naceu, no xardín de Lumbini, os relatos din que o sabio Asita viu nel as marcas dun ser excepcional. Inclinouse diante do recentemente nado, pero despois chorou. Non choraba polo neno, senón por si mesmo: comprendeu que aquel príncipe iluminaría o mundo, pero que el xa era vello de máis para escoitar as súas ensinanzas.

A nai de Siddharta morreu pouco despois do seu nacemento, e o neno foi criado por Mahaprajapati Gotami, irmá de Maya e segunda esposa de Suddhodana. Seu pai decidiu entón rodealo de beleza, música, xardíns, riquezas e comodidades. Quería impedir que coñecese a vellez, a enfermidade, a morte e a desesperanza. Cría que, se lograba protexelo da dor, Siddharta elixiría o trono.

O príncipe creceu entre palacios, aprendizaxe, exercicios físicos e preparación para gobernar. Casou con Yasodhara, a súa parenta e compañeira de mocidade. Xuntos tiveron un fillo, Rahula. Pero, aínda que nada lle faltaba, Siddharta comezou a sentir medrar dentro de si unha pregunta silenciosa: pode alguén ser verdadeiramente feliz sabendo que todo o amado envellece, enferma e desaparece?

Segundo as biografías tradicionais, Siddharta saíu varias veces do palacio acompañado por Channa —tamén chamado Chandaka—, o seu auriga e servidor de confianza. Channa conduciu o seu carro e foi testemuña do que cambiou para sempre a mirada do príncipe.

Nunha saída viu un ancián: un corpo dobrado, fráxil, sostido apenas pola respiración. Noutra, viu un enfermo consumido pola dor. Despois viu un cadáver, levado por outros cara á despedida definitiva. E comprendeu, cunha lucidez que ningunha muralla podía deter, que nin o poder, nin a mocidade, nin a beleza, nin o amor podían protexer por completo os seres humanos da vellez, a enfermidade e a morte.

Pero nunha cuarta saída viu un asceta: un home sen riquezas, sereno, camiñando con pouco máis que a súa disciplina e a súa procura interior. Entón Siddharta entendeu que quizais existía un camiño distinto: non unha fuxida do mundo, senón unha procura da verdade capaz de vencer o sufrimento desde a raíz.

Aquela noite, o palacio durmía. Yasodhara descansaba canda o pequeno Rahula. Siddharta contemplounos en silencio. Non marchaba porque non os amase; marchaba porque o amor, cando descobre a fraxilidade de todo o que ama, pode converterse tamén nunha promesa: atopar unha saída para todos.

Coa axuda de Channa e montado no seu cabalo Kanthaka, abandonou o palacio. Deixou atrás o título, as xoias, a seguridade e o destino que outros escolleran para el. Tiña vinte e nove anos.

Non saíu na procura de gloria. Saíu na procura dunha resposta.

E aquel príncipe que o posuía todo decidiu converterse nun camiñante, porque comprendeu que o mundo non precisaba outro rei: precisaba alguén que ensinase a espertar.